Historia
Zbiór wiadomości kronikarskich z rejonu Publicznej Szkoły Powszechnej w Jacewie.
Z pamiętnika dyrektora szkoły Jerzego Szczechowicza
Inowrocław otoczył się od południa i wschodu pierścieniem osad włościańskich. Już w zamierzchłych czasach osadzili tam książęta kujawscy swoich kmieci: Rąbę, Batka, Sambora oraz Jaczka i w ten sposób powstały wsie: Rąbinek, Batkowo, Szymborze i Jacewo.
Z chwilą utworzenia Województwa Inowrocławskiego przeszły wyżej wymienione przysiółki na własność królewską i stanowiły odtąd wraz
z miastem i zamkiem królewszczyznę.
Za wypożyczone na koronację 4000 złotych odstąpił król Aleksander dnia 3 września 1505 r. wioski te Stanisławowi Rawicz-Jarockiemu, marszałkowi nadwornemu i staroście chęcińskiemu.
Dnia 21 stycznia 1532 rokuwydzierżawił je kasztelan gnieźnieński, Janusz Latalski za 800 złotych.
Na kilkakrotne prośby rajców miasta Inowrocławia król polski Zygmunt Stary podpisał w Krakowie podczas sesji sejmu generalnego dnia 13 lutego 1546 r. przywilej mocą którego wsie: "Schamborze, Bartkowo, Rombym, Jacewo, Wyrzbie i Turzani" przechodzą w wyłączne posiadanie magistrali i kancelarii, a ich mieszkańcy zostają uwolnieni od robót i posług wobec inowrocławskiego zamku królewskiego.
W 200 lat później rozeszła się pogłoska, że dziedzic Jordanowa, Jan Aleksander Kraszewski, starosta koniński i regimentarz wielkopolski ma otrzymać na własność wyżej wymienione wioski. Wskutek tego
w Inowrocławiu powstał wielki harmider. Ludnośc zebrała się i wymogła na magistracie zredagowanie manifestu przeciw pogwałceniu miejskiej własności. Dnia 5 stycznia 1771 wpisano ów manifest do ksiąg grodzkich. Pomimo tych zabiegów kancelaria królewska wydała dnia 31 sierpnia 1772 roku akt, mocą którego Kraszewski otrzymał powyższe wsie prawem emfiteutycznym, w dzierżawę wieczystą, na 50 lat. Jednak objęciu dzierżawy przeszkodził rozbiór Rzeczpospolitej. Gdy Prusacy zaprowadzili urząd hipoteczny, zapisano dnia 7 stycznia 1797 roku magistrat i kancelarię jako właściciela wyżej wymienionych wsi. Rozporządzenie królewsko - pruskie z dnia 14.9.1811 r., oraz z dni: 27.3.1824 i 15.12.1830 r. ustanowiły samodzielność tych wsi.
Jacewo pisano niegdyś: Jaconov, Jacinow i Jaczewo. W roku 1772 zamieszkiwało tu 80 osób, a mianowicie "13 mężczyzn, 15 kobiet, 22 synów, 11 córek, 15 parobków i 4 dziewuchy". Było: 25 koni, 21 wołów, 37 krów, 5 cieląt, 20 owiec i 39 świń. W następnych latach liczba ludności przedstawia się następująco: W r. 1837 - 201 mieszkańców, w r. 1867 - 308 mieszkańców, w r. 1880 - 473 mieszkańców, w r. 1905 - 532 mieszkańców, wreszcie w r. 1948 502 mieszkańców.
................................................................................................................
W dokumencie z roku 1418 występuje Wojciech procurator jako rejent Jacewa.
W roku 1425 Andrzej z Jaczewa jest wójtem w Inowrocławiu.
W roku 1725 zamieszkiwali w Jacewie: Icek Łukasz, Makówka
i Skruchowski.
W roku 1772: Szyper Antoni, Małachowski Józef, makówka Michał, Kaczmarek Maciej, Jagielski Michał, Igła Wojciech, Cichy Maciej, Icek Jan, Młynarek Szymon, Burak Wojciech, Boruta Mikołaj, Maciota Andrzej, Paszkiewicz Rejmund.
W roku 1820: Szyper Franciszek I Walenty, Tomaszewski Wawrzyn
i Mateusz, Cięgotura Walenty, Perlinski Wacław, Lewandowski, Ciesielski, Nowiński, Stachurzyński, Konieczka.
Dnia 4 czerwca 1883 pożar zniszczył 4 gospodarstwa Górnego, Stachurskiego i dwóch Bednarków.
Za wsią rozciąga się jezioro Kozłówka, niegdyś bardzo obszerne, głębokie i rybne.
Zagłębienia terenowe (dołki) nazywały się: Pieczonka I Owczydół,
łąki zaś: Rogowo, Słonawy i Żydy.
Folwark Jacewo należał od roku 1469 do klasztoru oo. Franciszkanów w Inowrocławiu i był wypuszczony w dzierżawę. Po kasacie zakonu
i klasztoru przekazano go dekretem z dnia 28 maja 1819 roku na fundusz szkolny magistratu inowrocławskiego. Miasto jednak sprzedało folwark za 1850 talarów pruskich Nowickiemu Edwardowi w listopadzie 1838 roku. Za 30000 talarów sprzedał go Nowicki w ręce niemiecki dnia 23 maja 1857 roku. Na rzecz pruskiej kolonizacji przeszedł folwark dnia 5 sierpnia 1903 roku.
Wierzbie, wieś kancelaryjna miasta Inowrocławia, dziś nieistniejąca, pisana była w roku 1507: Vyerzbie. Role położone były po obu stronach traktu do Pławinka, mniej więcej tam, gdzie później był wiatrak i młyn Gostańskiego, obecnie Kosickiego. W 1772 miejsce to było już pustkowiem. Podanie głosi, że grasujące na Kujawach w latach: 1624
i 1625 „morowe powietrze” zdziesiątkowało ludność Wierzbia. Pozostali przy życiu kmiecie porzucili swoje stare siedziby. Chroniąc się przed zarazą uszedł jeden z niedobitków do Torunia, gdzie przez dłuższy czas pracował na Wiśle jako szyper w przekonaniu, że woda odpędzi od niego śmierć. Po kilku latach tułacz szczęśliwie powrócił na Kujawy i objął ojcowskie zagony osiedlając się w Jacewie. Sąsiedzi nazwali go Szyprem i od niego to pochodzi rodzina o nazwisku Szyper.
................................................................................................................
Historia szkoły w Jacewie
W Jacewie istniały dwie szkoły: katolicka i ewangelicka. Grunt na załozenie szkoły katolickiej (dzisiejszej Publicznej Szkoły Powszechnej) zakupiony został dnia 11 maja 1858 roku od Józefa i Katarzyny Fiutak za 600 marek.
W aktach z roku 1865 zapisany jest ten grunt w dwóch częściach (ogród obecny dokupiono prawdopodobnie po roku 1858 a przed 1865). Rola szkolna połozona we wschodniej części Jacewa (przy skrzyżowaniu dróg) zakupiona była dopiero w latach: 1896 – 97.
Z powyższego wynika, że budynek szkolny został wybudowany w roku 1858 albo w najbliższych latach następnych. Jako pierwszy powstał budynek niższy (od strony wschodniej), obecnie mieszkalny, zbudowany z tzw. „pecy”. Pierwotnie mieściła się w nim i szkoła (od strony zachodniej) i mieszkanie nauczyciela (od str. wschodniej). Izba lekcyjna rozciągała się na obecne 2 pokoje, a więc zajmowała połowę budynku.
W drugiej połowie mieszkał nauczyciel.
Na miejscu obecnego budynku wyższego, mieszczącego 2 izby lekcyjne był wówczas sad, który rozciągał się od ulicy ku obecnemu ogrodowi. Jako pozostałość po tym sadzie istnieje jeszcze dziś jedna stara, rozłożysta grusza, rodząca owoce średniej wielkości, smaczne, dojrzewające w drugiej połowie sierpnia. Grusza ta znajduje się na boisku szkolnym, w pobliżu okien południowej izby lekcyjnej.
Prawdopodobnie w r. 1898 wybudowano nowy budynek szkolny (wyższy), przylegający do budynku starego i pomieszczono w nim szkołę, a stary budynek oddano w całości na mieszkanie nauczycielskie. Równocześnie zlikwidowano ów sad, gdyż nowy budynek powstał na miejscu wyciętych drzew owocowych. Obydwa budynki zostały przebudowane wewnątrz podczas okupacji niemieckiej w latach 1939 – 1945. Podczas przebudowy zmieniono plan mieszkania nauczycielskiego, przebito 2 drzwi między budynkiem starym i nowym, wybudowano korytarz ciemny, wąski między obu izbami lekcyjnymi, przeniesiono w inne miejsce schody z budynku starego do nowego,
przebudowano strych ( I pietro).
W 1909 (na wiosnę) szkoły w Jacewie posiadały ogółem 188 uczniów, w tym: katolicka – 136, a ewangelicka 52. Do szkoły katolickiej uczęszczało wówczas 60 chłopców i 76 dziewcząt. W szkole katolickiej było wówczas 2 nauczycieli, a w ewangelickiej – 1.
Najdalsza droga uczniów wynosiła wtedy 4 km, a rejon szkoły obejmował miejscowości: Jacewo, Dalkowo, Balin i Marulewy. Nauczycielami (kierownikami) szkoły, których pamieta jeszcze miejscowa ludność, byli: Kozłowicz, Lissowski Bolesław, Kwarciński Marian (obecnie w Murzynnie) i Konarkowski (do roku 1939).
Z chwilą utworzenia Województwa Inowrocławskiego przeszły wyżej wymienione przysiółki na własność królewską i stanowiły odtąd wraz
z miastem i zamkiem królewszczyznę.
Za wypożyczone na koronację 4000 złotych odstąpił król Aleksander dnia 3 września 1505 r. wioski te Stanisławowi Rawicz-Jarockiemu, marszałkowi nadwornemu i staroście chęcińskiemu.
Dnia 21 stycznia 1532 rokuwydzierżawił je kasztelan gnieźnieński, Janusz Latalski za 800 złotych.
Na kilkakrotne prośby rajców miasta Inowrocławia król polski Zygmunt Stary podpisał w Krakowie podczas sesji sejmu generalnego dnia 13 lutego 1546 r. przywilej mocą którego wsie: "Schamborze, Bartkowo, Rombym, Jacewo, Wyrzbie i Turzani" przechodzą w wyłączne posiadanie magistrali i kancelarii, a ich mieszkańcy zostają uwolnieni od robót i posług wobec inowrocławskiego zamku królewskiego.
W 200 lat później rozeszła się pogłoska, że dziedzic Jordanowa, Jan Aleksander Kraszewski, starosta koniński i regimentarz wielkopolski ma otrzymać na własność wyżej wymienione wioski. Wskutek tego
w Inowrocławiu powstał wielki harmider. Ludnośc zebrała się i wymogła na magistracie zredagowanie manifestu przeciw pogwałceniu miejskiej własności. Dnia 5 stycznia 1771 wpisano ów manifest do ksiąg grodzkich. Pomimo tych zabiegów kancelaria królewska wydała dnia 31 sierpnia 1772 roku akt, mocą którego Kraszewski otrzymał powyższe wsie prawem emfiteutycznym, w dzierżawę wieczystą, na 50 lat. Jednak objęciu dzierżawy przeszkodził rozbiór Rzeczpospolitej. Gdy Prusacy zaprowadzili urząd hipoteczny, zapisano dnia 7 stycznia 1797 roku magistrat i kancelarię jako właściciela wyżej wymienionych wsi. Rozporządzenie królewsko - pruskie z dnia 14.9.1811 r., oraz z dni: 27.3.1824 i 15.12.1830 r. ustanowiły samodzielność tych wsi.
Jacewo pisano niegdyś: Jaconov, Jacinow i Jaczewo. W roku 1772 zamieszkiwało tu 80 osób, a mianowicie "13 mężczyzn, 15 kobiet, 22 synów, 11 córek, 15 parobków i 4 dziewuchy". Było: 25 koni, 21 wołów, 37 krów, 5 cieląt, 20 owiec i 39 świń. W następnych latach liczba ludności przedstawia się następująco: W r. 1837 - 201 mieszkańców, w r. 1867 - 308 mieszkańców, w r. 1880 - 473 mieszkańców, w r. 1905 - 532 mieszkańców, wreszcie w r. 1948 502 mieszkańców.
................................................................................................................
W dokumencie z roku 1418 występuje Wojciech procurator jako rejent Jacewa.
W roku 1425 Andrzej z Jaczewa jest wójtem w Inowrocławiu.
W roku 1725 zamieszkiwali w Jacewie: Icek Łukasz, Makówka
i Skruchowski.
W roku 1772: Szyper Antoni, Małachowski Józef, makówka Michał, Kaczmarek Maciej, Jagielski Michał, Igła Wojciech, Cichy Maciej, Icek Jan, Młynarek Szymon, Burak Wojciech, Boruta Mikołaj, Maciota Andrzej, Paszkiewicz Rejmund.
W roku 1820: Szyper Franciszek I Walenty, Tomaszewski Wawrzyn
i Mateusz, Cięgotura Walenty, Perlinski Wacław, Lewandowski, Ciesielski, Nowiński, Stachurzyński, Konieczka.
Dnia 4 czerwca 1883 pożar zniszczył 4 gospodarstwa Górnego, Stachurskiego i dwóch Bednarków.
Za wsią rozciąga się jezioro Kozłówka, niegdyś bardzo obszerne, głębokie i rybne.
Zagłębienia terenowe (dołki) nazywały się: Pieczonka I Owczydół,
łąki zaś: Rogowo, Słonawy i Żydy.
Folwark Jacewo należał od roku 1469 do klasztoru oo. Franciszkanów w Inowrocławiu i był wypuszczony w dzierżawę. Po kasacie zakonu
i klasztoru przekazano go dekretem z dnia 28 maja 1819 roku na fundusz szkolny magistratu inowrocławskiego. Miasto jednak sprzedało folwark za 1850 talarów pruskich Nowickiemu Edwardowi w listopadzie 1838 roku. Za 30000 talarów sprzedał go Nowicki w ręce niemiecki dnia 23 maja 1857 roku. Na rzecz pruskiej kolonizacji przeszedł folwark dnia 5 sierpnia 1903 roku.
Wierzbie, wieś kancelaryjna miasta Inowrocławia, dziś nieistniejąca, pisana była w roku 1507: Vyerzbie. Role położone były po obu stronach traktu do Pławinka, mniej więcej tam, gdzie później był wiatrak i młyn Gostańskiego, obecnie Kosickiego. W 1772 miejsce to było już pustkowiem. Podanie głosi, że grasujące na Kujawach w latach: 1624
i 1625 „morowe powietrze” zdziesiątkowało ludność Wierzbia. Pozostali przy życiu kmiecie porzucili swoje stare siedziby. Chroniąc się przed zarazą uszedł jeden z niedobitków do Torunia, gdzie przez dłuższy czas pracował na Wiśle jako szyper w przekonaniu, że woda odpędzi od niego śmierć. Po kilku latach tułacz szczęśliwie powrócił na Kujawy i objął ojcowskie zagony osiedlając się w Jacewie. Sąsiedzi nazwali go Szyprem i od niego to pochodzi rodzina o nazwisku Szyper.
................................................................................................................
Historia szkoły w Jacewie
W Jacewie istniały dwie szkoły: katolicka i ewangelicka. Grunt na załozenie szkoły katolickiej (dzisiejszej Publicznej Szkoły Powszechnej) zakupiony został dnia 11 maja 1858 roku od Józefa i Katarzyny Fiutak za 600 marek.
W aktach z roku 1865 zapisany jest ten grunt w dwóch częściach (ogród obecny dokupiono prawdopodobnie po roku 1858 a przed 1865). Rola szkolna połozona we wschodniej części Jacewa (przy skrzyżowaniu dróg) zakupiona była dopiero w latach: 1896 – 97.
Z powyższego wynika, że budynek szkolny został wybudowany w roku 1858 albo w najbliższych latach następnych. Jako pierwszy powstał budynek niższy (od strony wschodniej), obecnie mieszkalny, zbudowany z tzw. „pecy”. Pierwotnie mieściła się w nim i szkoła (od strony zachodniej) i mieszkanie nauczyciela (od str. wschodniej). Izba lekcyjna rozciągała się na obecne 2 pokoje, a więc zajmowała połowę budynku.
W drugiej połowie mieszkał nauczyciel.
Na miejscu obecnego budynku wyższego, mieszczącego 2 izby lekcyjne był wówczas sad, który rozciągał się od ulicy ku obecnemu ogrodowi. Jako pozostałość po tym sadzie istnieje jeszcze dziś jedna stara, rozłożysta grusza, rodząca owoce średniej wielkości, smaczne, dojrzewające w drugiej połowie sierpnia. Grusza ta znajduje się na boisku szkolnym, w pobliżu okien południowej izby lekcyjnej.
Prawdopodobnie w r. 1898 wybudowano nowy budynek szkolny (wyższy), przylegający do budynku starego i pomieszczono w nim szkołę, a stary budynek oddano w całości na mieszkanie nauczycielskie. Równocześnie zlikwidowano ów sad, gdyż nowy budynek powstał na miejscu wyciętych drzew owocowych. Obydwa budynki zostały przebudowane wewnątrz podczas okupacji niemieckiej w latach 1939 – 1945. Podczas przebudowy zmieniono plan mieszkania nauczycielskiego, przebito 2 drzwi między budynkiem starym i nowym, wybudowano korytarz ciemny, wąski między obu izbami lekcyjnymi, przeniesiono w inne miejsce schody z budynku starego do nowego,
przebudowano strych ( I pietro).
W 1909 (na wiosnę) szkoły w Jacewie posiadały ogółem 188 uczniów, w tym: katolicka – 136, a ewangelicka 52. Do szkoły katolickiej uczęszczało wówczas 60 chłopców i 76 dziewcząt. W szkole katolickiej było wówczas 2 nauczycieli, a w ewangelickiej – 1.
Najdalsza droga uczniów wynosiła wtedy 4 km, a rejon szkoły obejmował miejscowości: Jacewo, Dalkowo, Balin i Marulewy. Nauczycielami (kierownikami) szkoły, których pamieta jeszcze miejscowa ludność, byli: Kozłowicz, Lissowski Bolesław, Kwarciński Marian (obecnie w Murzynnie) i Konarkowski (do roku 1939).
Copyright © Jacewo 2006 - 2010
Projekt i wykonanie em-studio.pl